ENCOD BULLETIN 83

Israël heeft een uniek nationaal medisch cannabis programma met 7500 legaal erkende patiënten die 30 gram Medisch Gekeurde Cannabis (MGC) per maand mogen kopen van 8 goedgekeurde leveranciers. De evolutie van het programma (van “Marihuana voor zieke mensen? – Niet goed wijs zeker!” tot het recente “Het leven van die patiënten is wel drastisch veranderd.”) was en is nog steeds het resultaat van een hardnekkige activistenstrijd die uitmondde in een nationaal staatsprogramma. Onderweg moesten alle betrokken partijen worden voorgelicht en een altijd evoluerend modus operandi geformuleerd om het kwetsbare programma te beschermen tegen laag bij de grondse aanvallen. Het moderne hoofdstuk van medicinale cannabis in Israel beslaat 16 jaar maar medicinale cannabis is geworteld in oeroude plaatselijke en vreemde culturen en pharmacopeias.

In 1995 zat ik (samen met Shlomi Sandak) als burgervertegenwoordiger in het “Comité voor het onderzoek naar de legale status van Cannabis”. Het comité was aangesteld door de voorzitter van de parlementaire drugcommissie, Rafel Eitan, berucht voor zijn harde opstelling en onverzettelijkheid. De conclusies van het comité waren mijns insziens al op voorhand vastgelegd door Eitan en het comité was enkel een zoethoudertje voor de stijgende publieke druk van onze manifestaties en media-aandacht.

Het comité kwam tot 2 aanbevelingen: 1. de legale status van cannabis moest niet gewijzigd worden. Cannabisgebruikers mogen nog altijd behandeld worden als criminelen. 2. ernstig zieke patiënten moeten gereguleerd toegang krijgen tot medicinale cannabis.

De tweede aanbeveling was natuurlijk erg positief en belangrijk. Het hielp natuurlijk dat het comité op de hoogte was van het bestaan van een door de FDA (de Amerikaanse Food and Drug Administration) uitvoerig onderzochte en goedgekeurde synthetische THC-pil (Marinol of Dorabinol) die efficiënt bleek bij twee belangrijke symptomen: misselijkheid en overgeven door chemotherapie werden enerzijds bestreden en anderzijds waren de pillen eetlustopwekkend. Eenmaal dat de pillen aanvaard werden, probeerden we ook de toegang tot onverwerkte cannabisbloemen te verzekeren voor patiënten die liever geen pillen namen vanwege de hoge prijs, de uitgestelde werking en de hoge graad van psycho-activiteit.

Op 1 november 1999 riep het Ministerie van Volksgezondheid (MVG) een adviesraad samen met de opdracht om ‘normen vast te leggen voor het medische gebruik van cannabis’. Oorspronkelijk liet het Ministerie toe dat patiënten maximum 6 planten kweekten, maar het werd snel duidelijk dat veel patiënten te ziek waren om zelf te kweken.

De klok tikte traag op het MVG. Elke patiënt die een aanvraag deed moest een aanbeveling voorleggen van een specialist, wat vele artsen liever niet deden. Terwijl er meer patiënten een aanvraag indienden en velen geweigerd werden kwam de procedure bijna tot een volledige stilstand. De eindbeslissing over de aanvragen was uiteindelijk in handen van één man, nl. de onderdirecteur van het MVG.

De VN-drugconventie uit 1961 stelt dat het ondertekenende land een speciaal monopolistisch agentschap moet oprichten om alle aspecten (kweek, aanmaak, verwerking, distributie, import, export, etc …) van het gebruik van een illegale drug als medicijn te reguleren. Pas in 2003 richtte de Nederlandse overheid haar “Agentschap” op waardoor de selectieve aanduiding van kwekers maar ook export mogelijk zijn geworden.

Het duurde tot 2007 eer het MVG akkoord ging met een licentie om 50 planten te kweken (voor een kweker met ‘gezonde’ kweekmethodes en geen strafblad) op voorwaarde dat de medicinale cannabis gratis aan de patiënten werd gegeven. Deze kweker begon op het eigendom van zijn ouders in Galilea waarbij de moeder – lerares biologie – de dagelijkse zorg voor de planten op zich nam. Oorspronkelijk verdeelde hij de cannabis vanuit zijn gelijkvloerse appartement in Tel Aviv. Het Ministerie verleende uiteindelijk licenties aan nog 17 kwekers. Sommigen geraakten nooit gestart door de zware investeringen, zodat uiteindelijk 8 ernstige kwekers overbleven. De gratis verdeling was niet vol te houden want het kost nu eenmaal middelen en arbeidsuren om biologische, gestandardiseerde medicinale cannabis te kweken. De kwekers werden draaiend gehouden met vrijwillige donaties.

Na 18 maanden “gratis cannabis voor patiënten” ging het Ministerie akkoord met ongeveer 100 dollar retributie voor de levering van 40 gram per maand. Die hoeveelheid werd later teruggebracht naar 30 gram omdat men vreesde dat de medicinale cannabis zijn weg zou vinden naar de zwarte markt. Het aantal patiënten was gestaag toegenomen – persoonlijke getuigenissen en nieuwsberichten over de weldaden van medicinale cannabis bereikten het publiek. In 2009 kregen we van het MVG de toestemming om een verdeelcentrum te openen. Vrijwilligers starten met de verdeling van de medicinale cannabis in een kamertje van 4 op 4 meter. De begeleiding en de medicinale cannabis waren gratis en bezoekers brachten zelf vloeitjes, rolmachines en vaporizers mee. Het merendeel van deze patiënten had nog nooit cannabis gerookt. Wij leerden hen joints te rollen, te inhaleren, de rookervaring zo aangenaam mogelijk te maken en de neveneffecten te herkennen. We zorgden voor verschillende soorten zodat de patiënten konden ontdekken welke soort het best geschikt was. Er kwamen ook brownies en oliedruppels voor onder de tong als roken niet mogelijk was. De patiënten waren erg dankbaar voor de verandering die de medicinale cannabis in hun leven bracht.

De overheid van haar kant probeerde nu sneller werk te maken van de regulering van de medicinale cannabis omdat het programma met grote sprongen uitbreidde. De Anti-Drug cel kreeg een mandaat van het MVG om de opdracht te geven voor het opstellen van richtlijnen bij de selectie van kwekers, de kwaliteit en de prijs. Deze beslissing werd aangevochten door de kwekers voor de rechter omdat VN drugconventies expliciet stellen dat enkel het hoger vermelde speciale nationale agentschap bevoegd is om alle aspecten te reguleren. Op dat moment was dit speciale nationale agentschap nog niet opgericht in Israël.

Enkele maanden geleden nam de Israëlische regering officieel de historische beslissing om dit ‘speciale multi-ministeriële agentschap’ op te richten. Het agentschap wordt bevolkt met vertegenwoordigers van het MVG, de politie, het Ministerie van Landbouw, de Anti-Drug cel en het Ministerie voor Binnenlandse Veiligheid. Dit overheidsagentschap zal alle aspecten van het medicinale cannabisprogramma reguleren inclusief het verlenen van kweeklicenties, de verdeling, de import en de export. Voorziene startdatum voor het agentschap ligt ergens in de tweede helft van 2012.

Door Boaz Wachtel (met de hulp van Peter Webster)