ENCOD BULLETIN 70

Sinds december 2007 doet ENCOD mee aan het zogenaamde “Burgerforum over Drugs in de Europes Unie”, een jaarlijkse bijeenkomst van 26 organisatiesdie werden geselecteerd door de Europese Commissie. Dit forum is tot nu toe 3 keer samengekomen, nl. in december 2007, mei 2008 en maart 2009. Een vierde zitting is gepland voor december 2010.

In januari 2011 moeten kandidaat deelnemers opnieuw een aanvraag indienen om deel te mogen nemen aan de sessies van de volgende 2 jaren. De ENCOD leden die het meest betrokken zijn in het Burgerforum (enerzijds voorzitter Freek Polak en anderzijds coördinator Joep Oomen) verschillen fundamenteel van mening over een eventuele vernieuwing van ENCOD’s kandidatuur voor het Burgerforum.

In dit bulletin stellen we beide standpunten voor. Later deze maand vragen we alle ENCOD leden om te stemmen of we ons opnieuw kandidaat stellen voor dit forum of niet.

Tijdens de voorbereidingen voor de komende zitting van het Burgerforum (BF), probeerden we in de eerste plaats ‘regulering’ op de officiële agenda te krijgen. Er was nogal wat tegenstand tegen dit voorstel, maar tijdens de vergadering van de zogenaamde kerngroep van het BF op 8 november ll., werd het voorstel actief gesteund door INPUD en aanvaard door de andere kerngroepleden.

Volgens mij is het een belangrijke stap vooruit dat dit thema op de officiële agenda van het BF komt. In de praktijk zal regulering in een workshop besproken worden en zullen de resultaten later voorgesteld worden op de plenaire zitting van het BF.

Dit is stap één naar ons vooropgestelde doel. Ik zie dan ook niet in wat we zouden winnen door uit het Burgerforum te stappen. Waarom zouden we nu vertrekken, net nu we eindelijk bereikt hebben dat ‘regulering’ opgenomen wordt in de officiële agenda van het forum?

De hier onder aangehaalde argumenten tegen een verdere deelname aan het BF (het gemis aan representativiteit van de BF leden, de vraag wie of wat zij vertegenwoordigen, de financiële situatie, de dominantie van de Europese Commissie bij het hele proces) zijn belangrijke vragen, maar ze hebben vooral te maken met de procedure. We protesteren regelmatig tegen deze onfrisse praktijken, maar het is tijdverlies om te zeer op deze zaken in te gaan. Het zijn niet de juiste redenen om het BF de rug toe te keren.

ENCOD’s hoofddoel blijft onze inzet en ons pleidooi voor een rechtvaardig en effectief drugbeleid, zoals het in de benaming van onze organisatie staat. Bij het volgende BF moeten we niet de volledige goedkeuring van onze ideeën verwachten. Bij deze stap willen we in de eerste plaats een ernstig debat over regulering op gang brengen in het BF – ook al zal dit waarschijnlijk danig verzwakt worden. We zullen al onze energie moeten gebruiken om te verzekeren dat het debat over drugbeleid op de juiste manier gevoerd wordt, zodat er zinvolle conclusies kunnen worden getrokken.

Het verhoopte resultaat van de volgende BF-zitting is dat dit onderwerp het voorwerp wordt van een doorgedreven studie en debat, met als doel dat het wordt opgenomen in de bijdrage die het BF kan leveren aan de volgende EU drugstrategie.

Na de zitting van het BF op 13 en 14 december moet er duidelijkheid komen over ons doel en de te volgen strategie, want dan moeten we beslissen of we verder blijven deelnemen aan het BF of dat we er mee ophouden.

Mijns inziens is de doorslaggevende factor de vraag of het BF een opening maakt om een alternatief beleid bespreekbaar te houden in die mate dat er een ernstig debat of studie aan gewijd wordt. Als deze vraag positief wordt beantwoord, zou het stom zijn om te vertrekken uit het BF. Als er niet op onze eis wordt ingegaan, kunnen we dan nog altijd bekijken welke weg we moeten volgen.

Daarom stel ik voor om kort na de BF-zitting van 13 en 14 december een korte samenvatting van de vergadering te verspreiden met daarin de te verwachten gevolgen en de mogelijke opties voor onze organisatie.

We moeten beslissen welke weg we willen nemen in de volgende jaren en het is goed dat we nog wat tijd hebben om hier over na te denken. Ondertussen kunnen onze leden hun standpunten naast elkaar leggen op de ENCOD site of de eurodrug lijst.

Freek Polak

Jarenlang heeft ENCOD aangedrongen bij Europese overheden op een ernstige en open dialoog met de burgers die getroffen worden door het drugbeleid om wat gezond verstand te introduceren bij de officiële spelers betrokken bij het drugbeleid in de EU. Voornamelijk door ons lobbywerk gaf het Europees Parlement in 2007 de opdracht om 1 miljoen euro per jaar opzij te zetten voor de organisatie van de dialoog over drugbeleid met de burgermaatschappij. Na 3 jaar kom ik tot de conclusie dat de Europese Commissie ons idee heeft gekaapt door de dialoog te reduceren tot een zuiver symbolisch instrument bedoeld om de burgers het zwijgen op te leggen in plaats van naar de burgers te luisteren. Waarom ik dat denk?:

1) Het Burgerforum is een speeltje van de Europese Commissie

De Commissie heeft het grootste deel van de toegewezen fondsen voor de dialoog gebruikt voor haar eigen projecten, zoals de propaganda campagnes tegen drugs, ontworpen zonder enige inbreng van de burgerorganisaties. Het overschot werd gebruikt om één vergadering van anderhalve dag per jaar te organiseren voor ongeveer 40 mensen in het duurst mogelijke decor. De deelnemers bij deze vergaderingen werden geselecteerd door de Commissie op basis van criteria die nooit openbaar gemaakt werden, de agenda van de vergaderingen wordt bepaald door de Commissie en de Commissievertegenwoordigers domineren en sturen de gesprekken. Alleen zij zijn bevoegd voor de eindrapportage die overgemaakt wordt aan de zogenaamde Horizontale Groep die het drugbeleid van de 27 EU-lidstaten coördineert.

Vanaf het begin heeft de Europese Commissie er alles voor gedaan om elk zinvol debat over drugbeleid in het kader van het Burgerforum in de kiem te smoren. Elke inspanning om tot de kern van de zaak te komen, nl. of het drugbeleid in Europa te verantwoorden valt in het licht van de situatie op het terrein en de voorgelegde bewijzen, werd geblokkeerd door de vertegenwoordigers van de Commissie. In de verslagen van het BF verspreidt de Commissie altijd een vals beeld van consensus en overeenstemming met het huidige beleid met de bedoeling de lidstaten te plezieren, waarvan sommigen al hun bezorgdheid uitten over het loutere bestaan van het BF.

2) De leden van het BF zijn geen echte vertegenwoordigers van de Europese Burgermaatschappij

De organisaties die deel uitmaken van het Burgerforum moeten op geen enkele manier bewijzen dat ze ook effectief die mensen vertegenwoordigen die ze beweren te vertegenwoordigen. Veldonderzoek van ENCOD heeft uitgewezen dat minstens twee van de huidige BF-leden eigenlijk vertegenwoordigers zijn van lokale overheden (die niet voldoen aan de voorwaarden om te kunnen spreken van een burgerorganisatie), terwijl er ook nog een heel aantal organisaties in het BF eigenlijk geen echte (burger)leden hebben. Zo is er bijvoorbeeld een BF-ledenorganisatie bestaand uit een éénmanskantoor die zogezegd een netwerk van 12 Europese psychiaters vertegenwoordigd waarvan er al minstens één overleden is in 2004.

Organisaties van gezondheidswerkers (sociale werkers, therapeutische specialisten etc…) zijn oververtegenwoordigd in het BF, meestal omdat ze nu al regelmatig EU fondsen krijgen toegespeeld voor hun projecten zodat ze sowieso al een voorkeursrelatie ontwikkelden met de Europese Commissie. Hun deelname is dan ook vooral gemotiveerd door de zoektocht naar meer EU middelen, zoals dat ook verwacht wordt van de mensen die ze vertegenwoordigen. Natuurlijk hebben zij geen rechtstreeks belang bij een kritische kijk op de Europese Commissie of bij een confrontatie met de verschrikkelijke gevolgen van het beleid dat de Europese Commissie verdedigt.

3) Het Burgerforum zal nooit echt invloed kunnen uitoefenen op het beleid

Het hoofddoel van het Europese drugbeleid is de totstandkoming van een vijfjaarlijkse Europese Drugs Strategie. Aan het Burgerforum wordt gevraagd om een aantal aanbevelingen te doen voor de volgende strategie die wordt voorbereid door de Europese Commissie in 2012. Deze aanbevelingen zijn compleet nutteloos.

In 2008 bestelde de Europese Commissie een diepgaand evaluatierapport bij de gerenommeerde onderzoekers Peter Reuter en Franz Trautmann (Report on Global Illicit Drugs Markets 1998-2007). Volgens het rapport heeft de drugcontroleinspanning (het verbod) slechts een verwaarloosbaar effect op de wereldwijde illegale drugmarkt waarvan de waarde geschat wordt op 300 miljard dollar. Tegelijkertijd is het verbod één van de hoofdoorzaken van toenemend geweld, corruptie en milieu- en gezondheidsschade. Deze problemen liggen aan de basis van dood, ziekte en ernstige verslechtering van de levensstandaard voor miljoenen mensen, gebruikers, hun omgeving en de maatschappij in het algemeen.

Hoewel ze betaalden voor dit rapport, deden noch de Commissie, noch de lidstaten enige inspanning om de conclusies te bespreken of om zich vragen te stellen bij deze conclusies. We weten van geen enkel parlementair debat in geen enkele van de 27 lidstaten over de conclusies van het Reuter/Trautmann rapport.

Het is zeer onwaarschijnlijk dat enige aanbeveling tot beleidsherziening komende van het Burgerforum meer impact zou hebben op de totstandkoming van het beleid, nog daargelaten dat de BF-leden ooit tot een akkoord zouden komen over een aanbevelingstekst. Het is ook niet de bedoeling dat het Burgerforum enig impact zou hebben. Het BF is eerder bedoeld als façade om de zogenaamde “raadpleging van de burgermaatschappij over het drugbeleid” te legitimeren, terwijl men dat beleid helemaal niet wil onderwerpen aan de inspraak van parlementsleden, laat staan aan de inspraak van mensen met expertise in het werkveld.

4) Het Burgerforum is een dure praatbarak

De 3 afgelopen zittingen van het Burgerforum waren compleet inefficiënte en dure ontmoetingen (deze vergaderingen kosten 60.000 euro per stuk) van een willekeurig gekozen groep mensen zonder duidelijke agenda en zonder duidelijk vastgelegde evaluatiemethode om succes of mislukking te meten. De vergaderingen lijken vooral bedoeld om de ego’s van de deelnemers te strelen en niet om de levensnoodzakelijke vooruitgang te boeken in het Europese drugdebat. We moeten er zo snel mogelijk uit.

Joep Oomen