ENCOD BULLETIN 69

Elke dag worden er overal ter wereld nieuwe drugs uitgevonden, gebruikt en misbruikt. Als een ‘nieuwe’ drug zijn intrede doet in een land en populair wordt, is er altijd een tendens om de drug te verbieden. De legale roesmiddelen in het VK en de paddo’s in Nederland zijn recente voorbeelden van deze reflexreactie. Drugs en middelen die niet voorkomen op de lijsten van de VN-conventies worden door lokale overheden bijgeplaatst op de verbodslijst ingegeven door de angst voor het nieuwe en onbekende en aangedreven door de behoefte van politici aan mediasteun en aandacht van de publieke opinie.

Ondanks het verbodsklimaat, worden drugwetten voor bepaalde soorten gebruik wel losser gemaakt. Het medisch gebruik van “illegale drugs” zoals cannabis, en het sacramentale gebruik van psychedelische planten, zoals ayahuasca worden gereguleerd in een groeiend aantal landen. Het medische gebruik en het therapeutisch potentieel van middelen die beschouwd worden als illegale drugs werden al besproken in eerdere verklaringen van ENCOD. Nu willen we het vooral hebben over de ontwikkelingen in de drugwetgevingen over het rituele gebruik van psychedelische middelen, met ayahuasca als concreet voorbeeld.

Ayahuasca (“rank van de ziel”), een psychoactieve thee gebrouwen van Amazoneplanten, is een mengeling die MAO-remmers en dimethyltryptamine (DMT) bevat. Dit zijn twee middelen die na orale inname een biochemische reactie te weeg brengen waardoor het menselijke bewustzijn ingrijpend gewijzigd wordt ([Entheogens and Existential Intelligence: The Use of Plant Teachers as Cognitive Tools - Kenneth W. Tupper).

De Santo Daime (“Heilige Geef mij”)-kerk is een van de drie religieuze groepen (synchretistische kerken) origineel van Brazilië die ayahuasca thee gebruiken tijdens hun ceremonies (werken) die 6 tot 12 uur kunnen duren.

Het overgrote deel van de 4000 Santo Daime-leden leeft nog in Brazilië, maar vandaag worden er Santo Daime-werken uitgevoerd op elk bewoond continent. Sinds de aankomst van de kerk in Europa in de jaren tachtig, heeft de Santo Daime-kerk zich nu verspreid over minstens 15 Europese landen.

De transnationale uitbreiding van de ayahuascareligie stelt de Europese landen voor een probleem omdat ze enerzijds het recht op religie verdedigen, maar anderzijds drugwetten hanteren waarin het bezit en gebruik van de belangrijkste psychoactieve stof van ayahuasca, dimethyltryptamine, DMT, wat dus wel vermeld word op de verbodslijst van de VN-conventie over psychotrope middelen van 1971.

In 1987 werd religieus gebruik van ayahuasca gelegaliseerd voor mensen die niet tot de cultuurstammen behoorden in Brazilië (Edward MacRae – The development of Brazilian public policies on the religious use of Ayahuasca in Labate & Araújo -The Ritual Use of Ayahuasca). In de Verenigde Staten hebben de hooggerechtshoven altijd geoordeeld in het voordeel van religieuze groepen die ayahuasca gebruiken, en recente beslissingen in Canada creëerden een legale uitzondering voor de Santo Daime kerken die daar actief zijn. Vandaag is ayahuasca voor religieus gebruik in Europa alleen legaal in Nederland, waar de Santo Daime-kerk het recht op het gebruik van de thee afdwong in 2001.

Anderzijds werd Frankrijk in 2005 het enige Europese land met rechtspraak die zich expliciet tegen het religieuze recht op ayahuasca-gebruik uitsprak. Afgelopen september 2010 werden 2 leden van de Santo Daime-kerk gearresteerd in Engeland met een grote hoeveelheid ayahuasca. Terwijl Britse Santo Daime-leden spraken over de thee als een “heilig sacrament”, beschouwde de Engelse politie de zaak als een inbeslagname van illegale “klasse A drugs”.

Op het ogenblik is de toekomst van ayahuasca in Europa onzeker. Regeringen lijken niet voluit te gaan in wettelijke vervolging van Santo Daime uit angst om het eigen beleid dat religieuze vrijheid hoog in het vaandel voert tegen te spreken. Het grote struikelblok in heel het verhaal komt neer op een kennigsgebrek, waardoor zowel het grote publiek als de Europese wetgevers quasi volledig onwetend blijven over de werkelijke feiten rond ayahuasca, relatief gezien een nieuwkomer vergeleken met meer vertrouwde “psychedelische” stoffen.

De overheersende invalshoek van westerse wetgeving, die de stoffen meestal indeelt in het vakje ‘hallucinogeen’, waarmee dan bedoeld wordt dat de ervaringen door het gebruik een vervorming zijn van de ‘echte’ realiteit en het ‘echte’ bewustzijn, staat in schril contrast met het perspectief van de Santo Daime aanhangers. Voor hen is ayahuasca een ‘entheogeen’ dat onzichtbare spirituele plaatsen ontsluit, een stof die het “goddelijke innerlijk kan openbaren”. Dit meningsverschil over de terminologie markeert de ideologische impasse waarrond het toekomstige debat over de plaats van ayahuasca in het post-seculiere Europa zal plaatsvinden.

Zoals andere zogenaamde psychedelica, kent ook ayahuascagebruik risico’s. Anderzijds erkent men dat gebruik in een veilige en gestructureerde omgeving, zoals bij de ayahuasca ceremonies, de risico’s substantieel vermindert en de mogelijke voordelen vergroot. In het licht van verschillende wetenschappelijke publicaties (Scientific references and information about ayahuasca cerimonies in Europe were given by Marc Blainey, anthropologist and PH.D. Candidate at Tulane University, New Orleans, USA), en rekening houdend met het fundamentele recht op geloofsovertuiging en cultuur, is het overduidelijk dat deze middelen een genuanceerder statuut moeten krijgen in onze wetgeving (Regulated Drug Markets in Practice – Psychedelics – in TRANSFORM – After the War on Drugs: Blueprint for Regulation).

Door Marisa Felicissimo

PS: Taita Juan Bautista Agreda, een Columbiaans shamaan, werd op 19 oktober 2010 gearresteerd op de Bush International airport in Houston, Texas. Hij vervoerde ayahuasca-produkten voor ceremonies in Oregon Lees hier over zijn zaak en hoe je hem kan helpen.