ENCOD BULLETIN 65

Je hoeft geen econoom te zijn om te bedenken dat als je een gewild product illegaal maakt, de prijs van dat product zal stijgen en de kwaliteit zal dalen. Het aantal leveranciers neemt toe en het wordt moeilijker om de markt te controleren.

Van overheden mag je verwachten dat ze de gezondheid en het welzijn van hun onderdanen beschermen. We betalen via belastingen onze gezondsheidsdiensten om alles wat we in ons lichaam stoppen te controleren. Ironisch genoeg bestaat er zo goed als geen controlemechanisme voor de productie en de verdeling van de middelen die illegaal werden verklaard in het VN Verdrag over Verdovende Middelen van 1961. Deze maatregel werd genomen om de volksgezondheid te beschermen, maar heeft een tegengesteld effect. Waarom blijft de drugsoorlog dan nog verder razen?

Omdat veel mensen er niet in slagen logisch na te denken over drugs, is hun standpunt vaak gebaseerd op een emotionele reactie. Politici weten dit en zullen zwijgen over dit onderwerp, al was het maar om geen stemmen te verliezen. Ook journalisten zijn zich bewust van de emotionele reactie. Zij gebruiken deze kennis om entertainend te scoren in plaats van te informeren. Zij gebruiken het thema om nieuwsgierigheid op te wekken, maar negeren de gewone vraag naar manieren om problemen te verminderen en te vermijden.

Mensen die een ander drugbeleid willen, moeten een misleidend concept ontmantelen, dat ons generaties lang is opgedrongen, ontworpen en onderhouden door zeer machtige belangengroepen. Daar tegenover plaatsen wij een sociale, culturele en politieke evolutie die de relatie tussen overheid en burgers ingrijpend zal veranderen.

Door onze deelname aan het Burgerforum (BF) over Drugbeleid in EU hebben we dit ervaren. Na jaren lobbywerk werd in 2007 eindelijk het BF opgericht. De bedoeling was dat het BF aan de burgermaatschappij de mogelijkheid zou bieden om bij te dragen aan het beslissingsproces bij het drugbeleid gevoerd vanuit Brussel. Om het BF te financieren werd er jaarlijks 1 miljoen euro voorzien om regelmatig vergaderingen te organiseren met vertegenwoordigers van Europese burgerverenigingen die actief zijn in het drugveld.

Drie jaar later kan de Europese Commissie slechts een fractie van het bedrag verantwoorden. Sinds 2007 zijn er 3 zittingen geweest van het BF van ongeveer 50.000 euro per stuk. Tijdens deze zittingen, stuurde de Commissie systematisch alle pogingen om tot een ernstige dialoog met de beslissende overheden te komen, in de war. Bij de laatste zitting in maart 2009 probeerde de Commissie wanhopig een uniforme campagne op te dringen, een zogenaamde “Europese Alliantie die waarschuwt voor de gevaren van drugs”. Slechts één van de 26 lid-organisaties, de “Foundation for a Drug Free Europe” (gesteund door de Scientology Kerk), ging akkoord met bhet voorstel. Uiteindelijk werd een kerngroep van 6 organisaties opgericht, waaronder ENCOD, die de agenda voor het volgende BF zou vastleggen.

Na herhaald uitstel kwam deze kerngroep samen op 15 juni 2010.. Bij deze vergadering werden concrete voorstellen gedaan om deze keer ook de richting van het drugbeleid zelf te bespreken, met duidelijke regels over toetredingsvoorwaarden van de deelnemers en een transparant gebruik van het budget dat daar voor voorzien is. Maar opnieuw deed de Europese Commissie er alles aan om de conclusies te ontlopen, de beslissingen uit te stellen en de status quo nog wat in stand te houden. Uiteindelijk werd de vergadering verder uitgesteld tot oktober.

Door de regels over transparantie, representativiteit en nuttig gebruik van belastinggeld aan hun laars te lappen, vernietigt de Commissie de geloofwaardigheid van het BF en de organisaties die erbij betrokken zijn. De Europese elite geeft hiermee aan dat ze geen ernstige dialoog over drugbeleid wensen met hun burgers, want ze zijn bang dat het eindresultaat tot hun gezichtsverlies zal leiden.

Bij de Algemene Vergadering van ENCOD van 18 tot 20 juni in Frankfurt, bespraken we strategieën voor een tegenaanval. Het valt op dat in grote landen, zoals Duitsland, Frankrijk, Italië en het VK er blijkbaar weer een tendens bestaat om terug te grijpen naar repressieve methoden, soms onder het mom van verkeersveiligheid, terwijl in kleinere landen voorzichtig een sprankeltje hoop opduikt, vooral als het om cannabis gaat. De volgende Nederlandse regering zou wel eens een experiment kunnen starten met een gereguleerde achterdeur voor de coffeeshops, in België is de eerste Cannabis Social Club operationeel, terwijl er in Spanje ondertussen al honderden clubs bestaan.

Door de verschillende politieke en andere context in elk land, is het moeilijk om een gezamenlijke actie te plannen voor ENCOD. Sommigen stelden voor petities op te zetten, of protestmarsen in Brussel en Wenen, of trainingscursussen voor activisten en lobbyisten. Het grootste deel van deze ideeën zullen ideeën blijven door het gebrek aan menselijke of materiële middelen om ze uit te voeren.

Maar de Vergadering bleek wel een inspiratiebron voor mensen die vrezen dat het altijd bij symbolische acties zal blijven. Bij een workshop rond de geschiedenis en ontwikkeling van de Cannabis Social Club-model in Spanje kregen we te horen hoe deze clubs opgericht en gepromoot kunnen worden. Begonnen als symbolische actie om het verbod op cannabis uit te dagen, zijn de clubs geëvolueerd naar volwaardige praktische oplossingen voor mensen, waaronder heel wat patiënten die hun medicijn niet langer willen verkrijgen van een illegale markt. In elk land waar het gebruik niet gecriminaliseerd wordt, is het mogelijk een dergelijke club op te richten: elke advocaat of rechter moet kunnen uitleggen dat als de vraag naar een product als legitiem wordt beschouwd, hetzelfde moet gelden voor het aanbod. In Spanje en België werd deze denkwijze in elk geval aanvaard.

Zo kan er ook een oplossing gevonden worden voor het cocablad en haar traditionele derivaten. In Peru en Bolivië zijn deze legaal verkrijgbaar, maar export is onmogelijk omdat het cocablad vermeld wordt in de VN Conventie van 1961. De volgende maanden zullen enkele leden van ENCOD de mogelijkheid onderzoeken om een Europese vereniging van cocabladgebruikers op te richten, die legaal cocaproducten zullen importeren via een ecologisch fair-trade kanaal, samen met de Boliviaanse cocaboerenverenigingen.

Zeventien jaar geleden begonnen wij onze strijd met aandacht te vragen voor de stemmen van diegenen die nooit gehoord werden in het drugdebat. Jarenlang daagden we de morele superioriteit uit die het verbodsbeleid uitstraalde. Vandaag zoeken we naar concrete en werkbare oplossingen voor betrokken burgers die we hier en nu kunnen toepassen. Door gebruikers en producenten die samen deel willen uitmaken van een legaal systeem samen te brengen, zonder de bemoeienis van tussenpersonen of de overheid, laten we in de praktijk zien dat het perfect haalbaar en mogelijk is om niet-repressieve methoden toe te passen, gebaseerd op de erkenning van het recht van mensen om middelen te gebruiken.

Zo beginnen we aan een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van het drugbeleid, hoewel het onmogelijk te voorspellen is wanneer het huidige hoofdstuk definitief kan worden afgesloten. Eén ding is duidelijk: het drugverbod is een uitermate onverantwoordelijke aanpak. Om haar te rechtvaardigen, moet de overheid haar toevlucht nemen tot leugens en bedrog. Deze situatie kan niet lang meer standhouden.

Door: Joep Oomen (met de hulp van Peter Webster)