DEALERS OP SCOOTERS KOMEN ERAAN

Rotterdam rookt dagelijks kilo’s hasj en wiet. Dat moet minder, gebiedt de gemeente. Dus sluit maandag een kwart van de 61 Rotterdamse coffeeshops gedwongen de deuren. De kritiek is niet mals. ’De dealers op scooters komen.’

Voor coffeeshop Tuda Fruta staat een fiets met twee kinderzitjes. Het bezoek van advocaat Ilonka Kamans aan de Kralingse wietwinkel valt niet eens op. De aanwezige clientèle bestaat uit werkende mensen, die in de lunchpauze hun zakje wiet halen. Met tourniquets en een verkoopster achter glas heeft Tuda Fruta meer weg van een nachtapotheek dan van een coffeeshop.

Advocaat Kamans behartigt al jaren de belangen van Rotterdamse coffeeshophouders. Ze kent de wet, de gemeente, het beleid en de slachtoffers. ,,De sluiting van de coffeeshop is gebaseerd op angst en onderbuikgevoelens.’’ Maandag moeten zestien coffeeshops in buurt van middelbare scholen dicht. Achterliggende gedachte van de gemeente: minder coffeeshops, minder drugsgebruik.

Met name het gebruik onder minderjarigen moet ontmoedigd worden. ,,Het heeft schadelijke effecten op de gezondheid van jongeren. En er is een verband tussen het gebruik van softdrugs en crimineel en overlastgevend gedrag,’’ zegt een woordvoerder van burgemeester Aboutaleb. De gemeente wijst op het feit dat 13 procent van de leerlingen in het middelbaar onderwijs wel eens softdrugs gebruikt.

Het nieuwe beleid, gepresenteerd in 2007, ging gepaard met een voorlichtingcampagne op scholen. ,,En het kan niet zo zijn dat kinderen op school horen dat blowen slecht is, de school uit lopen en tegen een coffeeshop aanlopen,’’ zegt een woordvoerder van de burgemeester.

Maar het weghalen van de coffeeshops betekent niet automatisch minder blowers, zegt advocaat Kamans. ,,Het is een idiote veronderstelling dat door het aanbod te verkleinen ook de vraag minder wordt.’’ Ook de woordvoerder van Aboutaleb geeft toe dat de sluiting niet direct tot minder gebruik zal leiden. ,,Ze kunnen gewoon naar een coffeeshop verderop gaan.’’

Volgens Kamans wil CDA-wethouder Leonard Geluk (jeugd, gezin en onderwijk) het liefst helemaal geen coffeeshops in Rotterdam. Ze wijst op het Manifest van Rotterdam, een schrijfsel uit 2006 van Geluk, dat is ondertekend door een twintigtal schooldirecteuren. ,,Het sluiten van coffeeshops is een doel op zich,’’ valt te lezen. Toen Kamans dit manifest onder ogen kreeg, viel alles op z’n plek.

,,Dáár komt de sanering van de coffeeshops uit voort. Het is een CDA-feestje tegen softdrugs. Het is niet wetenschappelijk onderbouwd. Wethouder Geluk wil volgens mij gewoon seks, drugs en rock ’n roll de wereld uit hebben. Alles wat het leven leuk maakt.’’

Ook Nicole Maalsté, die zich als criminoloog al vijftien jaar bezighoudt met coffeeshopbeleid, verbaast zich over de slechte onderbouwing van het beleid. ,,Dit is politiek en heeft niks met wetenschap te maken. Het gaat over geloof, niet om feiten. Het is uitstervingsbeleid. Een bewuste keuze om coffeeshops de nek om te draaien.’’

Over de gevolgen is Maalsté duidelijk. ,,Er zal geen grammetje hasj of wiet minder worden verkocht.’’ Dat maakt ze op uit cijfers uit den lande. ,,In gemeenten waar geen coffeeshops zitten, wordt net zo hard geblowd. In sommige deelgemeenten in Rotterdam zitten geen coffeeshops en daar is het softdruggebruik hoger dan in deelgemeenten waar wel shops zitten.’’

Maalsté verwacht extra problemen voor de 45 coffeeshops die overblijven. ,,Die krijgen het zwaar. Het wordt drukker aan de voor- en achterdeur,’’ zegt ze over het aantal klanten en de bevoorrading van de coffeeshops. Die mogen maximaal 500 gram drugs binnen hebben.

Die voorraad moet soms een aantal keer per dag aangevuld worden. Vaker, als het aantal klanten toeneemt. Maalsté: ,,Deze drukte zorgt voor meer overlast. De shops lopen daardoor meer risico gesloten te worden.’’ Aboutaleb is niet vatbaar voor dit argument. ,,Coffeeshopeigenaren blijven verantwoordelijk voor de overlast,’’ zegt een woordvoerder.

Tegenstanders van het gemeentebeleid zien de illegale handel in de toekomst toenemen. Maalsté: ,,Het verleden wijst uit dat zodra een coffeeshop sluit, de dealers op scooters verschijnen.’’ Michel Wouters, bestuurslid van de Vereniging Rotterdamse Coffeeshop Ondernemers (VRCO), verwacht ’een gigantisch crimineel circuit’.

,,Dealers op scooters hebben geen deurbeleid. Geen leeftijdsgrenzen, openingstijden of scheiding tussen soft en harddrugs.’’ De gemeente gelooft dat de extra politiecontrole afdoende is om de straathandel tegen te gaan.

Wouters vult aan hoe hij het liever zou zien. ,,Alles reguleren: van zaadje tot zakje. De volgende stap is dan elke shop een eigen plantage. De teelt kun je dan volgens regels uitvoeren en er belasting over betalen.’’

De plannen hebben nauwelijks kans van slagen, beseffen de ondernemers. Toch geeft advocaat Kamans de strijd niet op, maar na verloren zittingen bij de Rotterdamse rechter rest slechts de gang naar de Raad van State. ,,Het moet wel een krachtige rechter zijn die het besluit durft terug te draaien.’’